ransuil zonnend_Rudi Terlouw

De uilenwerkgroep (uilenwerkgroep@nvwk.nl) deed een oproep om ‘piepende schommels’ (de bedelroep van jonge ransuilen) te melden. We ontvingen ook een opmerkelijke melding van een zonnende ransuil. Je zou zeggen, heeft die uil niks beters te doen?

Wel, nee. Dit gedrag is bij veel vogels bekend. Ze gaan in de volle zon zitten, spreiden hun vleugels en zetten hun veren op. Ze doen dat juist als het heel heet is, dus het is niet om op te warmen. Uit metingen blijkt zelfs dat ze bijna oververhit raken door dit gedrag. Je ziet ook dat ze er last van hebben. De snavel gaat wijd open, om vocht te verdampen en van binnen af te koelen (vogels kunnen niet zweten). Het is ook gevaarlijk: predatoren liggen altijd op de loer. Dus waarom doen ze dat?
Het zongedrag blijkt goed te werken tegen parasieten. Daar hebben vogels veel last van: bacteriën, teken, veerluizen, luisvliegen. Het dichte verenpak heeft vogels veel gebracht, maar vormt ook een perfecte schuilplek voor ongenode gasten.
Er is onderzoek naar dat zonnen gedaan, en naar het verwante ‘anting’: het inwrijven van mieren (ants in het Engels) in hun veren. Er volgden een paar verhelderende resultaten. Bacteriën die veren afbreken gaan dood door direct zonlicht. Zwaluwen waarbij de parasieten werden gedood gingen daarna minder zonnen. De overleving van luizen die op de veren van een tropische stern werden geplaatst was in de zon veel lager dan in de schaduw. Bij zonnende rotsduiven verlieten kruipende parasieten hun schuilplaatsen in donkere veren vaker dan in lichte veren. Een temperatuureffect, want donkere veren worden heter dan lichte veren.
Door het inwrijven met mieren komt er mierenzuur op de veren. Uit experimenten met mierenzuur blijkt dat parasieten er dood aan gaan en weg lopen. Het is ook onderzocht op vogels zelf. Bij graspiepers die mieren in hun veren smeerden sloegen veermijten op de vlucht, en op plekken die nat waren van het mierenzuur, waren de mijten dood.
Vogels zijn uren bezig met de verzorging van hun veren, de zon helpt dus een handje mee.

Foto header; zonnende ransuil door Rudi Terlouw

Geplaatst op 10 juli 2019