Kamsalamander_vrijstaand_JH_001_600x400px

In een eerder artikel voor de Waardvogel schreef ik al over de vraag of er nog kamsalamanders aanwezig zijn in de Krimpenerwaard. Om meer duidelijkheid te krijgen over de situatie gaat de waterwerkgroep in samenwerking met RAVON dit jaar onderzoek doen! De meest urgente aanleiding voor het onderzoek is de ophanden zijnde IJsseldijkversterking tussen Krimpen en Gouderak. Als hier nog kamsalamanders zitten willen we dat graag weten, zodat we die kunnen beschermen tijdens de werkzaamheden.

De eerste stap in het onderzoek is het flyeren. RAVON heeft een flyer gemaakt die we langs de dijktracé's van de Hollandsche IJssel en de Lek verspreiden. We doen dat omdat veel mogelijke plekken voor kamsalamanders op privé terrein liggen. Oude waarnemingen zijn gedaan langs de dijk tussen Ouderkerk aan den IJssel en Lageweg, langs de IJsseldijk Noord. Enkele historische waarnemingen in dit gebied dateren uit de periode 1970 tot 1989. Vanwege deze oude waarnemingen is eigenlijk het hele dijktracé potentieel gebied voor kamsalamanders. Ook langs de Lekdijk, grofweg tussen Lekkerkerk en Schoonhoven zijn er oude waarnemingen. Door bewoners te vragen op te letten op salamanders en waarnemingen door te geven is de kans dat we ze gaan vinden veel groter. Het is gewoonweg niet mogelijk om overal onderzoek te doen.

Naast het flyeren gaat RAVON kijken bij de twee plaatsen waarvan waarnemingen bekend zijn: in de woonwijk bij De Korf in Krimpen aan den IJssel. Deze kamsalamanders zijn door een oud-bewoner geïntroduceerd en handhaven zich al zeker tien jaar in omliggende tuinen. Overigens is in deze tuinen ook de alpenwatersalamander aanwezig (ook uitgezet). De tweede plek is een privaat natuurterrein aan de Oudelandseweg bij Ouderkerk. In hoeverre deze kamsalamanders wild zijn is niet helemaal duidelijk. Ook hier gaat RAVON een bezoek brengen.

Verder gaat de waterwerkgroep op een aantal plekken veldonderzoek doen en eDNA monsters nemen: we hebben budget voor 25 monsters. Met de eDNA methode wordt gekeken in hoeverre DNA van de kamsalamander in het water voorkomt. Als dit zo is, moet de soort nog aanwezig zijn. We zullen op basis van landschapskenmerken en in samenwerking met de experts van RAVON de bemonsteringslocaties kiezen; de analyseresultaten moeten dan uitsluitsel geven. De eDNA analyses worden door Orvion in Stolwijk uitgevoerd.

Op dit moment vermoed ik dat de kans dat we nieuwe locaties met kamsalamanders vinden klein is. Áls we ze vinden verwacht ik ze langs de Lekdijk bij Bergambacht en tussen Ammerstol en Schoonhoven. Hier zijn oude tuinen met boomgaarden aanwezig; bovendien lijken er in dit gebied nog weinig Amerikaanse rivierkreeften te leven die immers alles wegeten. Maar het blijft ook op andere plekken mogelijk: de Krimpenerwaard is groot en heeft veel kleinschalige landschapselementen.

Als we nog kamsalamanders vinden, dan is het zaak om de populaties goed te beschermen. Daar zal de waterwerkgroep zich dan ook voor inzetten. Belangrijk is: groot, schoon en (vrijwel) vis- en kreeftvrij voortplantingswater zodat broed groot kan worden, met foerageer gebied (bosschages) en overwinteringsplaatsen (houtstapels, stenen, oude schuurtjes, rommelhoekjes) in de directe omgeving.

Wat kunt u doen? Vooral met ons meezoeken! Kijk eens 's avonds in het donker met een zaklamp in een vijver of poeltje in de tuin. Grote kans dat je salamanders ziet zwemmen, waaronder misschien zelfs de kamsalamander. Ook zitten ze graag onder losse boomstammetjes, tegels of rommelhoekjes die in de buurt van vijvers of sloten liggen. Dit zijn ideale verstopplekjes voor salamanders. Wie denkt een kamsalamander te hebben gevonden, doet er goed aan de buik te bekijken. Die is opvallend geel tot oranjerood met een onregelmatig patroon van grote zwarte vlekken. De kleine watersalamander, die overal redelijk algemeen voorkomt, kan gemakkelijk worden verward met de kamsalamander. Kijk voor de kenmerken op bijgevoegde flyer. Als u een salamander ziet, maak dan een foto en stuur die dan door: waterwerkgroep@nvwk.nl.

Meedoen in het onderzoek naar de kamsalamander? Geef je op voor de waterwerkgroep: waterwerkgroep@nvwk.nl.

Tekst: Marc van Bemmel, coördinator waterwerkgroep,
Foto header: Kamsalamander

Geplaatst op 18 april 2019