Veldleeuwerik zingend_Hoge Veluwe_Rob Zweers_11 mrt 2015

Mijn favoriete weidevogel is niet de grutto, niet de kievit, niet de tureluur. Het is de veldleeuwerik. Zijn zang herinnert me aan wat ooit was, en weer kan zijn.

“Aloutte, gentille aloutette, je te plumerai la tete, je te plumerai la tete”. We zongen dit liedje vaak op de lagere school. Een heel vrolijk liedje. Pas jaren later leerde ik wat het betekende: leeuwerik, aardige leeuwerik, ik pluk je kop, ik pluk je kop. Het liedje heeft meerdere coupletten, en in elk couplet wordt weer een ander deel van de arme vogel geplukt. De leeuwerik werd veel gegeten. Toen kon dat nog, de leeuwerik was heel algemeen.

Niet meer. De veldleeuwerik is in Nederland met 95% afgenomen. De belangrijkste oorzaak is het verdwijnen van kruiden en daarmee zaden en insecten in het landelijk gebied. De nauwverwante kuifleeuwerik, vroeger een gewone verschijning in steden en dorpen, verging het nog slechter: die is een paar jaar geleden in Nederland uitgestorven, door de zelfde oorzaak.

De zang van de leeuwerik roept bij mij herinneringen op aan lange, warme zomers, aan land dat werd gehooid. In de Noordwaard kun je een indruk krijgen van die weelde van vroeger. Daar zijn door rivierverruiming laaggelegen graslanden ontstaan, die weinig worden bemest en waar geen bestrijdingsmiddelen mogen worden gebruikt. In een paar jaar ontstond hier het kruidenrijke grasland dat vroeger zo gewoon was en waar de veldleeuwerik van afhankelijk is.

Gelukkig zijn er steeds meer boeren die zich inspannen om de kruidenrijkdom in hun weilanden te vergroten. Op 4 mei kun je dit zelf zien en beleven op de Boer en Natuurdag van de Weidehof, de vereniging voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Met een weidevogelsafari, een demonstratie van de drone waarmee nesten worden gezocht, etc. Zie www.weidehofkrimpenerwaard.nl/actueel

Ons slechte collectieve geheugen is misschien wel de belangrijkste bedreiging voor onze natuur: wat je niet weet, mis je niet en bescherm je dus niet. Laten we de veldleeuwerik nooit vergeten. Koop zuivel van boeren die rekening houden met natuur.

Foto: Rob Zweers 

In de Krimpenerwaard kun je de veldleeuwerik nog op een paar plekken horen, bijvoorbeeld bij de driesprong Hoekseweg-Wetering Oost en langs de Molensloot zuidelijk van de N210.

Tekst: Jaap Graveland
Foto’ header: Adri de Groot

 

Geplaatst op 1 mei 2019