Rode wouw_Ton Bos

De afgelopen maanden kreeg de Krimpenerwaard bezoek van drie dwaalgasten: de rode wouw, de kleine geelpootruiter en de bastaardarend. Zeer zeldzame vogels die volkomen de weg leken te zijn kwijtgeraakt. Maar vaak is iets anders doen dan je deed een verstandige strategie.

Sommige vogels zijn opportunisten en voortdurend ‘on the move’. Ze gebruiken nestplaatsen die doorgaans tijdelijk beschikbaar zijn. Een voorbeeld dicht bij huis is de oeverzwaluw. Die broedt in steile zandwanden langs Lek en IJssel en op bouwplaatsen, wanden die het volgende jaar weg of ingestort kunnen zijn. Maar de meeste vogels zijn conservatief en hebben een grote ‘plaatstrouw’. Dat is niet zo gek. Uit onderzoek blijkt dat vogels op hun thuishonk meer voedsel vinden dan op een vreemde plek omdat ze hebben geleerd wat de goede plekken zijn. Ze hebben bij territoriumgevechten daarom meer te verliezen dan indringers, vechten dus feller en winnen die gevechten meestal.

Maar dit gaat mis als de omstandigheden plotseling veranderen. Dan is flexibel zijn en uitstapjes maken naar andere gebieden juist een goede strategie. Dat is onderzocht bij de Koolmees op de Veluwe. De mezen zijn in twee groepen te verdelen: de plaatstrouwen en de verkenners. Dit verschil in gedrag is deels erfelijk. De verkenners gaan ‘s winters naar de dorpen en leven van het voer op vogelhuisjes, de plaatstrouwen blijven. In strenge winters met weinig beukenootjes (belangrijk wintervoedsel van de koolmees) overleven de dorpelingen veel beter dan de bosvogels. Maar in milde winters of winters met veel beukenoten (mastjaren) overleven veel bosvogels de winter. De terugkerende dorpelingen moeten zich weer invechten en vaak lukt dat niet. Door de jaarlijks wisselende winteromstandigheden blijven beide soorten gedrag in de populatie.

De bastaardarend zat twee dagen in de Nespolder en is een echte dwaalgast uit Rusland, foto door Klaas Strikwerda

De kleine geelpootruiter (uit Noord-Amerika) en de bastaardarend (Rusland) lijken echt verdwaald. Maar de rode wouw en de koereiger? Ze zitten hier maanden, broeden op een paar honderd km afstand en de populaties nemen toe. Geen dwaalgasten maar (misschien) trendsetters!

Foto header: de rode wouw broedt thans met tien paar in Oost-Nederland en bleef hier maar liefst drie maanden: een trendsetter? Foto door Ton Bos.

 

 

Geplaatst op 8 maart 2018