SAM_5056

In vervolg op het overleg van 2 december jl. zaten we met een vertegenwoordiging van de NVWK, inclusief onze kersverse plantenco÷rdinator Stef van Walsum, op vrijdag 31 maart weer aan tafel bij het hoogheemraadschap om te overleggen over de invulling van groener maaibeleid. De mannen van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK) hadden een document voorbereid met een werkinstructie voor een pilot voor gefaseerd maaien van primaire waterkeringen (Lek- en IJsseldijken) in 2017. De aannemer die maait voor het waterschap is een innovatief bedrijf dat inmiddels een goede naam heeft opgebouwd ten aanzien van bijvoorbeeld onkruidbestrijding zonder gif, maar ook op het gebied van ecologisch maaiwerk. Het bedrijf beschikt over de benodigde kennis, de juiste machines, en heeft bewust een eigen ecoloog in dienst genomen. De NVWK is heel blij met de positieve instelling tijdens de gesprekken met en de bereidheid van het hoogheemraadschap om het maaibeleid anders, groener, in te steken.

Praktische uitwerking

1e maaironde (voorjaar)
- De eerste maaibeurt in het seizoen wordt in twee fasen uitgevoerd, fase 1 ca. half mei, fase 2 ca. half juni.
- In de eerste fase wordt het bovenste gedeelte van het talud gemaaid. Ca. vier weken later in de tweede fase het restant.
- Vlakke delen worden bij voorkeur in de 2e fase gemaaid, gezien de kans op voorkomen van broedende vogels, tenzij er regelmatig verstoring optreedt.

2e maaironde (najaar)
- De gehele oppervlakte wordt in principe in één keer volledig gemaaid. Mocht na de eerste maaironde blijken dat fasering gewenst is, wordt dit tijdig afgestemd.

Veiligheidsstroken (wegbermen) en zichthoeken
- Voor de verkeersveiligheid worden zichthoeken en wegbermen (ook van fietspaden) drie à vier keer per seizoen gemaaid, afhankelijk van de groeisnelheid.

Communicatie en afstemming

- HHSK informeert bewoners langs de primaire waterkering over de invoering en het doel van het gefaseerd maaien, waarbij wordt aangegeven dat het een proef betreft.
- Indien gewenst vindt er afstemming plaats tussen natuurorganisaties, aannemer en HHSK over de ruimtelijke fasering (welke locaties in fase 1 en welke in fase 2).
- Klachten en meldingen worden verzameld door een medewerker van HHSK. Aan de aannemer wordt verzocht om meldingen die bij hen binnenkomen door te geven aan HHSK.

Pilot in pilot

Tot zover het uittreksel uit het proef-maaibestek voor dijken. Op verzoek van de NVWK komt er nog een aanpassing in voor de manier van maaien in de eerste maaironde, eerste fase. Op een traject van het pilotgebied zouden we het maaien van het bovenste en onderste gedeelte van het talud willen omdraaien: eerst het onderste deel, en ca. vier weken later het bovenste deel. Dit omdat het bovenste deel altijd droger zal zijn dan het onderste, en dat vanzelfsprekend invloed heeft op de diversiteit in de vegetatie. Een pilot in de pilot: op welk gedeelte zal de kruidenrijkheid het snelst toenemen ten koste van de hoeveelheid grassen, terwijl toch een sterke dichte mat uit veiligheidsoogpunt het eerste doel moet blijven.
Voor de volledigheid: het gaat hier dus niet om de veiligheidsstrook dicht langs de wegen, die maaifrequentie blijft overeind.
Aan het einde van het maaiseizoen is er een evaluatie van de pilot met HHSK, de aannemer en de NVWK. Het lijkt ons wenselijk als is ook Peter de Groot van Biodivers hierbij inbreng levert. Hij heeft al aangegeven hier graag toe bereid te zijn.
Peter was ooit betrokken bij de aankleding van de Lekdijk bij Schuwacht. Juist dat deel is tot nu het pareltje in de Krimpenerwaard voor wat betreft bloemrijkheid en biodiversiteit. We hoeven dan ook niet het wiel opnieuw uit te vinden; hij heeft immers al veel kennis en ervaring in huis.
Voor Stef is het een uitdaging om te volgen wat deze proef oplevert. Hij zal nauw betrokken worden bij de acties binnen de pilot en ook zijn bevindingen terugkoppelen met HHSK.

Argusvlinder

Voor de zwaar bedreigde argusvlinder is nog speciaal aandacht gevraagd. Die zet bij voorkeur haar eitjes af in de microklimaatjes rond hekpalen, vangrailsteunen en rond bomen. Het is niet moeilijk om te bedenken hoe desastreus het voor deze populatie is om met de bosmaaier het plukje vegetatie dat met een maaibalk niet werd meegenomen, alsnog om te leggen. Afgesproken is dat de NVWK zal aanleveren wat het slechtste moment is om te maaien, en wat het beste moment kan zijn, zodat de rupsen en poppen zoveel mogelijk worden ontzien.

Operatie KIJK

De plannen voor de versterking van de IJsseldijk tussen Krimpen aan den IJssel en Gouda worden op dit moment gesmeed. Naar verwachting loopt deze verkenningsfase tot 2018. Daarna volgen drie jaren waarin de plannen definitief vorm krijgen, en pas vanaf 2021 zal met de uitvoering worden gestart. Dit project heet Krachtige IJsseldijken Krimpenerwaard, KIJK. Voor de uiteindelijke bedekking van de versterkte dijk wordt in principe de oorspronkelijke toplaag teruggebracht om zoveel mogelijk te voorkomen dat zaden die zich in gebiedsvreemd materiaal bevinden, gaan ontkiemen.
Na een dijkversterking moet een grasmat zich altijd even ontwikkelen, maar door met de oorspronkelijke toplaag te werken ontstaat er na de dijkversterking sneller weer een bloemrijk resultaat. De NVWK zal regelmatig met het projectteam in gesprek blijven om de natuurbelangen in de Krimpenerwaard onder de aandacht te houden. Ons uitgangspunt is inzaaien met een gebiedseigen, kruidenrijk grasmengsel. Helaas moeten we nog jaren wachten tot we hiervan het bloemrijke resultaat zien!

Bijzaaien met kruiden op Lekdijk

HHSK is van plan om bijzaaien met kruiden op de onlangs versterkte dijk en met grassen ingezaaide dijk langs de Lek uit te gaan proberen. Om te zorgen dat de kruiden de ruimte hebben om zich te vestigen is zaaien in het najaar het meest effectief. Dit jaar wordt nagedacht gaan nadenken over hoe ingezaaid kan worden (verspreiden maaisel of zaadmengsel) zodat eind 2017 een pilot kan worden uitgevoerd. Geopperd wordt dat wellicht kruidenrijkheid kan worden bewerkstelligd door het deponeren van maaisel afkomstig van het ‘pareltje’, de dijkhelling bij Schuwacht.

Bermen langs wegen, kaden en paden

Op de op het kaartje aangegeven plaatsen worden bermen al jaren (sinds ca. 2000) verschralend beheerd, in die zin dat er 2 keer per jaar wordt gemaaid en afgevoerd. In de bermen van de Franse Kade en de Breekade is dit beheer gestopt uit praktische overwegingen. De NVWK heeft bij het hoogheemraadschap gevraagd het ecologisch beheer van de Franse Kade weer op te pakken en de berm van de Lekkerkerkse Kerkweg (vanaf de knik tot het Westeinde/Oudelandseweg) toe te voegen. Het hoogheemraadschap heeft hier positief op gereageerd.
In de periode dat Anton van Jaarsveld de coördinator planten van de NVWK was, zijn een aantal plots langs die wegen en paden gedurende meerdere jaren door hem gemonitord, om de ontwikkeling van de vegetatie te kunnen bepalen.
Stef wil de draad van Anton graag weer oppakken, zodat we ook het effect van dit consequent uitgevoerde beheer na al die jaren kunnen vaststellen.
Voor wie al het bermbeheer van HHSK wil bekijken: de kaart van de vorige pagina staat in kleur op de site onder Plantenwerkgroep, als downloadbare pdf.

Monitoring en PR

Stef schrijft voor het tellen van de plots die Anton jarenlang inventariseerde, voor het monitoren van het gefaseerd maaien van de dijktaluds in het pilotgebied, én voor het gedeelte wat kruidenrijk wordt bijgezaaid, een monitorplan. We zijn heel benieuwd wat dit gaat opleveren! Het is duidelijk dat hij hierbij hulp kan gebruiken, dus plantenliefhebbers: als u/je het leuk vindt om een plotje te tellen, zoek contact met Stef! Zijn plan zullen we in juni as. in de Waardvogel publiceren.
Ook volgt nog een gezamenlijk PR-moment in juli/augustus waarop we het belang van gefaseerd maaien zullen benadrukken. Voor de NVWK dient dit meerdere doelen: ook de Idylle in het Loetbos en o.a. twaalf erven langs de dijktaluds die meedraaien in het Erfvogelproject kunnen een belangrijke schakel zijn in de stapstenen en linten die worden gecreëerd voor insecten en vogels.

Verder praten met het hoogheemraadschap

Aan het einde van het maaiseizoen gaat de NVWK opnieuw in gesprek met HHSK. Dit gesprek zal gaan over resultaten van gefaseerd maaien in tijd en ruimte, maar ook over de gevolgen van beschadigingen door grof maaiwerk aan de schors van bomen langs wegen, zoals essen en knotwilgen. Ziektekiemen kunnen op de wond binnendringen, waardoor de boom verzwakt en uiteindelijk doodgaat.
Goed knotten is trouwens ook nog een hele kunst. Sinds we de beschikking over motorkettingzagen hebben zie je nogal eens dat er te kort op de knot wordt afgezet, waarna de boom niet meer kan uitlopen en doodgaat. Lange token laten staan is ook niet goed omdat daarop een te zware kruin groeit die bij storm kan afscheuren, terwijl uitlopers op de stam juist wel glad afgezaagd moeten worden, anders komt de hele stam vol met uitlopende takken te staan en dat is ook niet de bedoeling. Een mooie knot snoeien lukt best, maar je moet wel weten wat je doet.

Al met al zijn we als NVWK heel positief over de ontwikkelingen in het maaibeleid bij HHSK; samen zijn we op de goede weg. Op de weg naar een rijkere biodiversiteit met bloemen, insecten, muizen en vogels in bermen en langs dijken! 

Foto header; voorbeeld uit Oost-Nederland in meest optimale situatie, bron: www.zodenaandedijk.com

Geplaatst op 21 april 2017