Waterhoen met jong close up_Adri de Groot_Vogeldagboek

Voor de meeste vogelsoorten zit het broedseizoen er op. Maar het waterhoen heeft vaak twee legsels dus veel paren hebben nu nog jongen. Als je geluk hebt zie je uniek gedrag: de jongen uit het eerste nest helpen hun ouders bij het voeren van de jongen uit het tweede nest.

Het waterhoen is vrij algemeen in de Krimpenerwaard. Hij haalt zijn voedsel - slakken, insecten etc. - vooral uit de sloot en blijft hier in de winter. Hij is dus gevoelig voor strenge winters. Het waterhoen is dan ook een echte zogenaamde cultuurvolger in Nederland. Hij leeft vooral in de bewoningslinten en kernen. Het is er vaak wat warmer dan in het buitengebied, het water onder de bruggen bevriest minder snel, en het voer van onze huisdieren, vooral kippen, is vooral op koude dagen een welkome aanvulling op zijn natuurlijke dieet. Bij mijn wintertellingen in Polder de Nesse, een gebied van 500 ha, zie ik maar enkele waterhoentjes. Maar tussen de huizen van Lageweg en langs de IJssel tel ik er tientallen.

Maar waarom dit unieke helpergedrag? Want helpen heeft ook nadelen: het kost energie en hoe meer tijd je aan voedsel zoeken besteedt, hoe groter de kans op predatie. Onderzoek bevestigt het dan ook keer op keer: het voeren van jongen gaat ten koste van je eigen overleving.

Er is veel onderzoek gedaan aan helpergedrag, ook bij het waterhoen. Het zit in de combinatie van het doorgeven van genen en in schaarste aan voedsel of territoria. Het helpergedrag ontstaat als er heel weinig voedsel is, en het helpen de overleving van de jongen dus sterk verbetert. En als er geen vrije territoria zijn, waardoor de jonge vogels in het territorium van hun ouders blijven hangen. Door het voeren van je broers en zussen, met wie je veel genen gemeen hebt, vergroot je de kans dat als het ware je ‘eigen’ genen worden doorgegeven. Het helpergedrag is deels erfelijk en blijft zo in stand. Google op ‘moorhen helper’ of ‘flickr helper moorhen’ voor foto’s van dit unieke gedrag.


Tekst: Jaap Graveland
Foto's Waterhoentjes door Adri de Groot  Je kunt je abonneren op zijn gratis fotonieuwsbrief die 2-3 keer per week verschijnt (www.vogeldagboek.nl).

 

 

 

Geplaatst op 21 augustus 2019