Lepelaar Pld de Nesse Menno Kuiper

Sinds 2016 is de Krimpenerwaard een prachtige broedvogel rijker: de lepelaar. De vestiging past bij de spectaculaire toename van de lepelaar in ons land. Die toename is het gevolg geweest van betere bescherming en, verrassend misschien, predatie door de vos.

In 1970 zag het er somber uit. Door eieren rapen, later watervervuiling en verdroging van moerassen, en recenter de opkomst van de vos, broedden er nog naar 170 paren in ons land. De lepelaar stond symbool voor de neergang van de hele vogelstand. Het logo van Vogelbescherming was dan ook een lepelaar.

Kolonies werden afgerasterd om vossenpredatie te voorkomen. Er werd over gediscussieerd om vossen te gaan schieten. De grootste kolonie zat in het Naardermeer. Ondanks het raster wisten vossen in de kolonie te komen. De lepelaars verlieten daarop het Naardermeer en broedden in 1988 voor het eerst in de Oostvaardersplassen. Maar daar bleek het door een droog jaar met een lage waterstand ook niet veilig. Dus ze zochten weer een nieuwe plek. Dat werd het waddengebied.

De rest is geschiedenis. Die verhuizing betekende de ommekeer. Vossen komen op de eilanden niet voor, dus konden de lepelaars veilig op de grond broeden. De eilandpolders en wadden vormden een een rijk gedekte tafel. Het Beschermingsplan moerasvogels en andere maatregelen wierpen ondertussen ook hun vruchten af: rietmoeras werd hersteld, de waterkwaliteit werd beter en vispassages bij sluizen en gemalen lieten weer stekelbaarzen door, geliefd voedsel van de lepelaar. Vanuit de wadden begonnen de vogels zich over het land te verspreiden. En vervolgens zelfs naar de buurlanden. Tegenwoordig broeden er lepelaars in Duitsland, Denemarken, Vlaanderen en (voor het eerst sinds de 17e eeuw) Engeland.

We kunnen leren van deze geschiedenis: predatie is niet louter nadelig, vogels passen zich aan, natuurherstelmaatregelen werken en je hebt een netwerk van natuurgebieden nodig voor risicospreiding. Dat netwerk is het Natuurnetwerk Nederland (NNN). 2250 hectare daarvan wordt nu ingericht in de Krimpenerwaard. Natuur én wij profiteren ervan.

Een lepelaar in polder De Nesse. Dit gebied is in 2017 ingericht met ondiepe plassen, een hoog waterpeil en glooiende oevers langs de sloten. Lepelaars zoeken er vaak voedsel en zijn vanaf het fietspad langs de Berkenwoudse Boezem prima te zien, foto door Menno Kuiper

Geplaatst op 24 mei 2018