Muurvarens muurtje bij ingang

We hebben een paar hete en droge weken achter de rug. Slecht voor varens zou je zeggen, maar dat klopt niet helemaal. De meeste varens hebben schaduw en vocht nodig, maar er zijn ook een paar droogtekampioenen.

Het gaat om de muurvaren, steenbreekvaren, schubvaren en tongvaren. Ze groeien bijna uitsluitend in de voegen van muurtjes, meestal aan de schaduwkant maar ook op zonnige plekken. Ze verspreiden zich zoals alle varensoorten door hele kleine sporen. Daardoor kunnen ze in de kleinste gaatjes ontkiemen. Ze hebben niet of nauwelijks grond nodig en kunnen lange periode van droogte overleven. Dat is mogelijk omdat ze dik en klein blad hebben en heel langzaam groeien.

Op normale grond hebben deze soorten geen schijn van kans, omdat ze snel overgroeid worden door soorten die veel sneller groeien. Maar ze zijn perfect aangepast aan een leven op muren.

De schubvaren is een warmteminnaar, groeit ook in de volle zon en overleeft extreme droogte door zijn blad naar binnen te krullen. Hij komt van nature alleen voor op oude muren in Zuid-Limburg. De tongvaren is een buitenbeentje onder deze buitenbeentjes: hij groeit ook op hele donkere en vochtige plekken, zelfs in straatputten en is daarmee de meest flexibele van alle varens.

 

Schubvaren door Jaap Graveland

 

Tongvaren door Jaap Graveland

Deze varens komen het meeste voor op oudere muren, omdat het metselwerk daarvan is verweerd en omdat er meer kalk in werd verwerkt dan tegenwoordig. En daar houden ze van. Je vindt vrij veel tong-, muur- en steenbreekvarens op oude kademuren in Gouda, Schoonhoven en Rotterdam.

Steenbreekvaren door Jaap Graveland

In de Krimpenerwaard zijn ze schaars, maar duiken ze op de meest onverwachte plekken op. Zo stonden er vóór de restauratie muurvarens op de stijl van de kerkdeur van de Hervormde Kerk in Berkenwoude. Met een oud bruggetje de enige groeiplaats in Berkenwoude.

Let er maar eens op, het zijn vaak prachtige planten die voor een leuke verrassing kunnen zorgen, dicht bij huis. Reacties naar column@nvwk.nl

Foto header: muurvaren door Jaap Graveland

Geplaatst op 6 juli 2017