Camellia Jaap Graveland

Eten en gegeten worden, het is bijna zo oud als de wereld. Wat dieren allemaal verzonnen hebben om geen prooi te worden, dat weten we wel. Maar hoe zit het eigenlijk met planten?

Dieren hebben hersens en gedrag; planten niet, dus hun afweerlinie tegen gegeten worden is minder ontwikkeld dan die van dieren. Dat is de heersende gedachte. Dieren kunnen weglopen, bescherming zoeken in een groep, bijten of zich verstoppen. Planten kunnen dat allemaal niet. Maar het is natuurlijk andersom: planten zijn overal en er zijn 250.000 soorten. Ze hóeven helemaal niet te vluchten of te verstoppen, ze hebben wat anders bedacht.

Zoals: stekels, gif of snelle hergroei na vraat. Een eik kan bijvoorbeeld helemaal kaal worden gevreten, maar loopt na mei opnieuw uit. Of neem grassen: hun groeipunt zit heel laag en wordt door begrazing niet beschadigd. Ze hebben juist voordeel van begrazing. omdat die concurrenten zoals jonge boompjes netjes uit de weg ruimt.

Maar de trukendoos is veel groter. Bladeren van sommige tropische passiebloemen vormen een soort galletjes die lijken op vlindereitjes. Vlindervrouwtjes slaan die plant over omdat ze denken dat een ander vrouwtje al eieren heeft gelegd. Andere planten vormen holle doorns, waar mieren hun nest in bouwen. Die mieren ruimen dan al de bladvretertjes op.

Of dicht bij huis: de mosterdplant. Die detecteert signaalstoffen van een eitje dat een vlinder op zijn blad legt en gaat zo snel mogelijk gifstoffen vormen tegen de rupsen. Andere plantensoorten scheiden bij vraat een stof af die de buurplanten waarschuwt, zodat zij tijdig afweerstoffen kunnen vormen. Het gaat zelfs nog verder. Roofmijten worden ingezet als biologische bestrijders van spintmijten, irritante zuigertjes die in kassen grote schade kunnen aanrichten. Roofmijten blijken planten die afweerstoffen maken meer te bezoeken dan planten die dat niet doen. Dus kennelijk scheiden die planten een geurstof af die de vijand van hun vijand aantrekt. Nee, die domme planten, die redden zich wel.

Foto header: Veel planten hebben bladeren die jaren aan de plant blijven zitten. Zoals deze Camellia. Dat kan omdat het blad vol zit met antivraatstoffen, er is geen gaatje te zien. Maar de strijd gaat altijd door: dieren kunnen deze stoffen onschadelijk maken. De trotse bezitters van de ‘altijdgroene’ buxus weten er alles van…

 

Geplaatst op 22 maart 2018