P1020430

Hij is niet nuttig, hij ziet er niet spectaculair uit en je ziet hem nauwelijks, de schuimcicade. Maar het is een heel bijzonder insect.

Ze zijn er weer: klodders spuug op de planten. Ze worden gemaakt door de larve van de schuimcicade. Deze insecten hebben een onvolledige gedaanteverwisseling. Dat betekent dat de larve – die heet in dit geval nimf - bij elke vervelling meer op een volwassen dier gaat lijken. Heel anders dan bij een volledige gedaanteverwisseling, zoals die van rups naar vlinder.

De larven leven van plantensappen, en zetten een deel daarvan om in schuim. Daarin verstoppen ze zich om predatoren zoals roofinsecten en vogels te ontlopen. De vraag is: waarom verdrinken de larven niet in hun eigen spuug? Er werd altijd gedacht dat de larven hun zuurstof uit de luchtbelletjes in het spuug halen. Maar recent is ontdekt dat ze het anders doen: in hun achterlijf hebben ze een soort rietje, een snorkel die ze buiten het spuug steken om zuurstof uit de lucht te halen. Bij gevaar trekken ze hun snorkel in. Het blijkt dat ze dat maximaal 70 seconden kunnen doen, daarna moeten ze weer lucht happen.

Foto: Nick Goodrun

Voor de korte periode vóór de laatste vervelling, dus die tot volwassen dier, moesten ze iets anders verzinnen omdat hun achterlijf verhardt en ze geen snorkel meer buiten kunnen steken. Ze prikken dan de luchtbelletjes kapot zodat een grote luchtbel ontstaat. Daar halen ze tijdelijk zuurstof uit, totdat de vervelling voltooid is.

Ook het volwassen dier is bijzonder. Het weegt 12 mg, is 6 mm lang, maar kan 70 cm hoog springen en haalt in enkele milliseconden vanuit stilstand een snelheid van 4 m per seconde. Hij kan dit omdat hij grote spieren in de achterpoten heeft en een springveer spant. Dat doet hij door de achterpoten onder het paar middelste poten te haken en de spieren aan te spannen. Bij het loslaten schieten de achterpoten uit als een veer. Zo ontsnapt de cicade aan gevaar.

Tekst en foto header: Jaap Graveland

Geplaatst op 15 mei 2019