Vogelfenologie 2009

Morrison Pot

Het is februari en dat betekent dat de eerste vogels weer terug komen uit het zuiden. De grutto is de eerste, halverwege februari worden de eerste exemplaren alweer waargenomen. Een paar weken later mogen we de boerenzwaluw, fitis en zwartkop weer verwelkomen. Langzaam druppelen ze allemaal binnen, wie ziet ze als eerst? Dankzij het invoeren van waarnemingen en het invullen van fenologielijsten kan er een overzicht gemaakt worden van de aankomst van soorten. In dit fenologieverslag wordt een aantal soorten behandeld. Wanneer is de soort voor het eerst waargenomen? Door wie? En natuurlijk, wie is de fenoloog van het jaar?!

Huiszwaluw (Delichon urbica)
De huiszwaluw overwintert in tropisch- en zuidelijk Afrika en komt in april weer terug naar zijn broedgebieden. Ze broeden vooral aan gebouwen, die als alternatieve rotspartijen moeten dienen. Het nest wordt aan de buitenzijde van een gebouw, vaak onder een richel of dakgoot, van klei en leem gemaakt. De klei waarmee ze hun nest metselen verzamelen ze bij grote plassen, dicht bij een rivier. Het eerste exemplaar in de Krimpenerwaard werd precies op 1 april gezien door Henk Gazan, gevolgd door twee waarnemingen op 2 april door Cor Oskam.

Grutto (Limosa Limosa)
De grutto overwintert aan de kust van West- Afrika en is een van de eerste die weer terug naar Nederland komt. Halverwege februari komen de eerste alweer binnen, voor veel mensen een teken dat het voorjaar er aan komt! In maart zijn de meeste grutto’s terug en eind maart worden de eerste eieren gelegd. Nederland is het belangrijkste Europese land voor de grutto, maar liefst 90% van alle grutto’s in Noord-West Europa broedt in Nederland. Het is dan ook erg belangrijk dat Nederland erin slaagt de grutto te behouden. Op 13 februari werd door Rudi Terlouw de eerste grutto in de Krimpenerwaard gezien. De dagen daarna werden er langs de Lek wat exemplaren gezien. Vanaf 21 februari kwamen de eerste groepjes de polder in. Op deze dag werden 4 waarnemingen gedaan van respectievelijk 10, 1, 3, 3 en 5.

Tjiftjaf (Phylloscopus collybita)
De tjiftjaf overwintert in Noord-Afrika. Ondanks hun gewicht van slechts enkele grammen leggen ze elk jaar heel wat kilometers af. In maart keert hij weer terug naar zijn broedgebieden. De tjiftjaf geeft de voorkeur aan bomen, bossen en bomenrijen, het maakt hem eigenlijk allemaal niet zo veel uit. Wanneer er maar genoeg bladeren zijn om voedsel tussen te zoeken, lijkt de tjiftjaf tevreden. Op 11 maart werd het eerst exemplaar gezien door Els Kooij, gevolgd door Rudi Terlouw op 12 maart. De dagen erna zouden er diverse waarnemingen per dag worden gedaan.

Blauwborst (Luscinia svecica)
De blauwborst komt in maart weer terug uit zijn overwinteringgebied in Afrika. In Nederland broedt de blauwborst in moeras-, hoogveen- en natte heidegebieden. De Nederlandse populatie bestaat uit zo’n 9000 tot 11000 broedparen. Pieter van Dam was de eerste die in 2009 een blauwborst hoorde zingen. De meeste blauwborsten in de Krimpenerwaard worden in de rietmoerassen langs de Lek, zoals Zanen en Verstoep en De Buitenlanden, waargenomen. Toch werd dit eerste exemplaar in het Krimpenerhout waargenomen.

Nachtegaal (Luscinia megarhynchos)
De nachtegaal overwintert in tropisch Afrika en komt vanaf april weer terug naar zijn broedgebied. Hij broedt in struweelrijke duingebieden, vochtige bossen en dicht struweel. In de Krimpenerwaard is de nachtegaal een schaarse soort. Op 17 april werd er een ontdekt door Maria Spruit in het Loetbos. Begin mei werd er ook nog een waargenomen op de Zaag.

 
Purperreiger (Ardea purpurea)
De purperreiger overwintert in West-Afrika en kom vanaf eind maart, maar vooral in april weer terug naar Nederland. Hier broedt hij in de moerassen van laag- Nederland. De purperreiger is een koloniebroeder. De grootste kolonies zijn te vinden bij de Nieuwkoopse Plassen, de boezems van Kinderdijk, de Zouwe Boezem en het Naardermeer.
Vroege maart waarnemingen van de purperreiger hadden we in 2009 niet in de Krimpenerwaard. Het eerste exemplaar werd door Marcel Schildwacht waargenomen op 4 april, gevolgd door Rob van Straaten op 6 april.

Fenoloog van het jaar
Elk jaar is de Fenologie natuurlijk een bloedstollende race! Wie vindt onze grutto, boerenzwaluw en boomvalk weer als eerste terug? Elke waarnemer die een soort als eerste heeft waargenomen krijgt 2 punten, de nummer twee krijgt 1 punt. Alles bij elkaar opgeteld komen we op de volgende uitslag uit voor 2009:

1. Cor Oskam:    17 punten
2. Rob van Straaten:   10 punten
3. Rudi Terlouw/ Diny Buisman:  10 punten
4. Harm Blom:    9 punten
5. Erik Kleyheeg:   8 punten
6. Henk Gazan:    8 punten
7. Maria Spruit:    7 punten
8. Ton de Groot:    6 punten
9. Morrison Pot:    6 punten
10. Els Kooij:    4 punten

Bedankt voor het invullen en opsturen van uw fenologielijsten of het invoeren van waarnemingen. Blijft u dit vooral doen zodat we inzicht krijgen in de aankomstdata van onze vogelsoorten  en we ook volgend jaar weer een interessant verslag kunnen maken.