Fenologie verslag van 2004

Harm Blom, vogelcoördinator

U kent het allemaal wel, een morgen in de Krimpenerwaard die je uitnodigt om erop uit te gaan.Helder, fris en uitnodigend. Zeker in het voorjaar als allerlei vogels weer terugkeren uit het zuiden. De polder verandert met het seizoen maar is redelijk te voorspellen, hoe mooi het ook blijft. Maar met name de terugkeer van vogels, dat is prachtig. Ze komen zeker, maar wanneer en met hoeveel. Zeker, maar onvoorspelbaar.
Daarom blijft elke wandeling of fietstocht door de polder de moeite waard.

Zomaar een ochtend ...

In dit Fenologieverslag 2004 wordt er een indruk gegeven van de aankomstdata van verschillende vogels. Dit jaar deden wel 20 leden mee aan het Fenologie onderzoek van de Natuur- en Vogelwerkgroep in de Krimpenerwaard. Een mooi aantal leden en dat levert veel informatie op voor het totaaloverzicht van de afgelopen jaren. Volgend jaar zal het 20e Fenologie onderzoek gehouden worden en daar zal dan ook extra aandacht aan gegeven worden. Met name de trends in de data per soort zullen onder de loep genomen worden. Door jarenlang te noteren wanneer soorten gezien werden is een vrij duidelijk overzicht verkregen.

Leuke soorten die dit jaar gezien werden waren b.v. een kleine zilverreiger, wespendieven, zomertortels, wielewalen, nachtegalen en snorren. Soorten die per jaar verschillen in aantal en voorkomen. Met name de wielewaal en de nachtegaal waren dit jaar goed vertegenwoordigd. Van elke soort zijn er binnen de Krimpenerwaard meerdere waarnemingen op verschillende plaatsen. Van de snor is er zelfs weer een broedgeval geweest. Leuke verschillen in data waren er o.a. bij de zomertaling. Vorig jaar werd de soort al op 27 februari gezien. Dit jaar pas op 9 april. Een reden weet ik daarvoor niet, alhoewel ik er van uit ga dat de soort er eerder geweest moet zijn. Bij de tuinfluiter en grutto lagen de data precies gelijk en er waren meerdere soorten die qua aankomstdata een dag verschilden. Zo blijft het leuk en onvoorspelbaar wanneer soorten zullen aankomen.

Volgend jaar zal er ook een aantal vogels worden toegevoegd aan het Fenologie overzicht. Dit zijn de kleine zilverreiger, boompieper, zomertortel, kluut, lepelaar en de wespendief. Een behoorlijk aantal vogels die elk jaar door meerdere waarnemers werden waargenomen. Al enkele jaren houd ik de data bij van deze soorten en ik ben benieuwd hoeveel andere vogelaars deze soorten waarnemen.

Purperreiger
Op 31 maart werd er door Arie Ros en Ed Boudesteijn een vogel gezien in het Krimpenerhout.
De volgende vogel werd op 1 april gezien door Henk Gazan en wederom in het Krimpenerhout. Dit gebied staat altijd gerant voor de vroegste waarneemdatum. Dit zal mede komen omdat dit gebied amfibierijk en ruig is. Daardoor hebben de vogels vroeg in het voorjaar al genoeg dekking om te foerageren.

Zomertaling
Op 9 april werd pas de eerste zomertaling gezien in polder Beneden Haastrecht door Erik Kleyheeg.
Pas zes dagen later werd de tweede waarneming gedaan en wel op 14 april in het Krimpenerhout door Henk Gazan. Zomertalingen worden doorgaans al vanaf eind februari gezien in de Krimpenerwaard. De Zomertaling komt in de Krimpenerwaard steeds minder voor. Dit kan een reden zijn voor de lage waarnemingsintensiteit.

Grutto
Op 15 februari werd er in polder Hoek een eenzame grutto waargenomen door Peter Berger. Marcel Schildwacht zag op de 26 februari een vogel in polder Middelblok. De datum van 15 februari is precies dezelfde als vorig jaar en dat is leuk te noemen. Qua gemiddelde aankomstdatum ligt deze ook rond de 15e. Misschien een tip voor volgend jaar.

Tureluur
Op 15 februari zag Peter Berger een Tureluur in polder Hoek. Pas op 27 februari zag Arie Dorsman de volgende waarneming in polder Bonrepas. De laatste jaren wordt de soort in februari al gezien. Gemiddeld ligt de aankomstdatum rond de 15e van deze maand.

Zwarte Stern
Op 17 april zag Arie Dorsman een vogel vliegen nabij Vlist. Vijf dagen later op de 22e zag Simon de Ligt een vogel in polder Kromme Geer en Zijde. Dit is een polder in de buurt van Ouderkerk. Het gemiddelde qua data ligt rond de 17e. Nooit worden er grote aantallen doorgegeven. De grootste groepen die in de trekperiode in de Krimpenerwaard gezien worden zijn groepjes rond de 10 � 12 vogels.

Visdief
Op 30 maart werd de eerste vogel gezien door Simon de Ligt nabij de Berkenwoudse Boezem. In polder Middelblok werd door Marcel Schildwacht de volgende waarneming gedaan op 4 april.
De visdief wordt doorgaan vanaf half maart in Nederland waargenomen en komt overeen met waarnemingen die gedaan worden in de Krimpenerwaard.

Koekoek
Op wederom 17 april zag Arie Ros een vogel vliegen in het Krimpenerhout. Ook werden er op deze dag vogels gezien door Cor Oskam en Erik Kleyheeg nabij de Buitenlanden te Ammerstol. Leuk om te zien dat er dus meerdere mensen op dezelfde dag actief zijn in de Krimpenerwaard.

Gierzwaluw
Op 16 april zag Cor Oskam twee vogels vliegen boven de kern van Haastrecht. Waarschijnlijk het gevolg van veel lopen en fietsen. Want uit deze dorpskern kwamen veel waarnemingen. Ook deze datum komt redelijk overeen met het gemiddelde van de afgelopen tien jaar. Een dag later werd er een vogel gezien nabij Bergambacht door Erik Kleyheeg.

Boerenzwaluw
Op 21 maart zag Arie Dorsman twee vogels vliegen nabij Vlist. Pas zes dagen later werden er weer ergens boerenzwaluwen gezien. Op 27 maart zag Erik Kleyheeg een vogel nabij polder Beneden Haastrecht. De waarneming van 21 maart is wel ruim 2 weken later dan de laatste 3 jaren! Alle klimaattheorie�n bij elkaar gekeken zie ik nog geen opmerkelijke dingen.

Huiszwaluw
Op 7 april werden de eerste twee vogels gezien in Gouderak door Marcel Schildwacht. Gouderak is nog �en van de plaatsen waar redelijke aantallen huiszwaluwen broeden. Op 13 april werd er een vogel gezien in Haastrecht door Cor Oskam. Gemiddeld ligt de eerste aankomst data rond de eerste dagen van april.

Oeverzwaluw
Op 4 april werden er twee vogels gezien nabij Haastrecht door Cor Oskam. Op 10 april werd er een vogel gezien nabij de Surfplas te Krimpen. Vaak is dit �en van de betere plekken om oeverzwaluwen te zien. Ook langs de lekdijk werden meerdere waarnemingen gedaan.
De oeverzwaluw is een soort die qua aankomstdatum kan verschillen. Zo zijn er waarnemingen uit maart, heel de maand april en zelfs in mei.

Gele Kwikstaart
Door Cor Oskam werd er al op 3 maart een vogel gezien te Schoonhoven. Dit is twee weken vroeger dan normaal en dus een leuke waarneming te noemen! Pas op 9 april werd de volgende waarneming gedaan en wel te Haastrecht door Erik Kleyheeg. Zeker in het voorjaar loont het de moeite om de gele kwikstaarten goed na te kijken! De kans dat er een ondersoort in zit is groot.

Nachtegaal
Van deze vogel werden dit jaar opvallend veel waarnemingen gedaan. Op verschillende plekken werden vogels gemeld. In het EZH bos waren twee vogels een lange tijd te horen. Op 4 mei werden hier de eerste vogels gehoord door Arie Ros. Maar ook in het Stormpolderbos werden twee vogels gehoord door Henk Gazan en wel op 30 april!

Blauwborst
Op 23 maart werden er twee vogels gezien in het Krimpenerhout door Peter Berger.
Bijna alle waarnemingen werden in dit gebied gedaan. Andere plekken in de Krimpenerwaard waar blauwborsten zitten zijn de Zaag, Lekdijk en de Boezems.

Zwarte Roodstaart
Op 17 maart zag Erik Kleyheeg een vogel nabij Haastrecht en op 22 maart zag Arie Ros een vogel in polder Achterbroek. Zwarte roodstaarten zijn vogels die doorgaans moeilijk te vinden zijn. In de Krimpenerwaard is de stand onbekend maar ligt zeker hoger dan de lage waarnemingsintensiteit doet vermoeden.

Gekraagde roodstaart
Op 24 april werden de eerste vogels gezien op de Kleine Zaag door Arie Ros. Alle waarnemingen kwamen uit dit gebied. Dit jaar is de Zaag ook ge�nventariseerd op broedvogels en de gekraagde roodstaart heeft met ongeveer 4 a 5 broedparen gebroed.

Paapje
Op 29 maart was er een vroeg exemplaar te zien in het Krimpenerhout. Ed Boudetseijn ontdekte de vogel. Op 27 april werd er door Marcel Schildwacht een vogel gezien in polder Middelblok. Kort daarop, op 28 april, werd er een vogel gezien door Erik Kleyheeg en dat was in polder Beneden Haastrecht. Doorgaans worden de eerste vogels opgemerkt in april. Een enkele keer worden er vogels gezien in maart. Goede plekken om deze vogels te zien zijn de tiendwegen die door de polder lopen. Kijk hier de rommelhoekjes en de hekwerken na.

Tapuit
Op 2 april zag Cor Oskam een vogel nabij Zanen en Verstoep te Bergambacht. Op 10 april zag Gert Blom een vogel in het Krimpenerhout. Tapuiten trekken met kleine aantallen door in de Krimpenerwaard. Plekken waar de soort vaak wordt gezien zijn ruige plekken langs de Lekdijk en in polder Hoek.

Sprinkhaanzanger
Op 17 april zag Arie Ros een vogel in het Krimpenerhout. De tweede waarneming kwam eveneens uit dit gebied en werd gedaan door Henk Gazan. Het Krimpenerhout is al jaren de plek waar deze vogel is waar te nemen. Dit komt doordat het gebied relatief nieuw is en veel ruige begroeiingen kent van riet en bomen. In het Krimpenerhout broeden jaarlijks 2-3 broedparen

Snor
Op 17 april hoorden Cor Oskam en Erik Kleyheeg een vogel zingen in de Buitenlanden te Ammerstol. Dit is echter geen broedgeval geworden. Wel heeft een vogel gebroed in de buitenlanden van Bergambacht. Ook hier werd meerdere keren een zingende vogel waargenomen.

Bosrietzanger
Op 15 mei zagen bijna alle teams deze vogel tijdens de Big Birding Day. Het team van Cor Oskam zag de vogel het vroegste op die dag. De bosrietzanger komt doorgaans pas de 2e of de 3e week van mei het land in.

Kleine karekiet
Op 27 april zag Cor Oskam de eerste vogel in het Doove Gat te Haastrecht. Op 1 mei werd de tweede vogel gezien en wel nabij de Hollandsche IJssel t.h.v. Moordrecht door M. Schildwacht. Ook op deze dag zag Erik Kleyheeg een vogel in de Buitenlanden te Ammerstol.

Rietzanger
Op 31 maart zag Ed Boudesteijn twee vogels in het Krimpenerhout. Op 1 april zag ook Leen den Hartog een vogel in dit gebied. De rietzangers komen altijd vanaf de laatste week maart tot in de eerste week van april. Soms lijkt het wel alsof de vogels massaal zijn binnengekomen. Goede plekken om de vogels te zien zijn de vele boezems, het Krimpenerhout en langs de Lek.

Spotvogel
De eerste spotvogel werd gezien op 21 april door Ed Boudestijn in het Krimpenerhout. Vorig jaar was de vogel zelfs al op 12 april gezien. De soort komt doorgaans aan in de laatste dagen van april en de eerste week van mei. De tweede vogel werd dit jaar gezien door Arie Ros en wel in het Loetbos op 8 mei.

Braamsluiper
De eerste braamsluiper werd gezien nabij Bergambacht, Bergstoep op 17 april door C. Oskam en E. Kleyheeg. De tweede waarneming werd gedaan door Arie Ros op dezelfde locatie. De Braamsluiper is een soort waarvan de nvwk geen duidelijke aantalgegevens kan geven. Het is een heimelijk levende vogel die meer voorkomt dan we denken.

Grasmus
Op 17 april werd de eerste vogel gezien door E. Kleyheeg in polder Beneden Haastrecht. De tweede vogel werd gezien door Arie Ros te Lansingh Zuid te Krimpen. Vorig jaar werd de vogel ook op 17 april gezien. De aankomstdatum van de grasmus ligt ongeveer vanaf de derde week in april.

Tuinfluiter
Op 26 april werd de eerste vogel gezien door M. Schildwacht te polder Middelblok. De tweede vogel werd gezien op 27 april in Schoonhoven door C.Oskam. De waarneming van 26 april betekent de laatst ooit! Dat was 25 april. De vroegste datum ooit was 18 maart in 1989.

Zwartkop
De eerste zwartkop werd gezien in het Loetbos door Cor Oskam op 30 maart. De tweede voel werd eveneens gezien op 30 maart en wel in het Krimpenerhout door Arie Ros. Gemiddeld ligt de aankomstdatum vanaf de tweede week van maart.

Tjiftjaf
Op 19 februari werd een vogel gezien in Gouderak door Marcel Schildwacht. Op 28 februari werd de tweede vogel gezien in Krimpen a/d Lek door Henk Gazan. Voor de tjiftjaf blijft het moeilijk om te bepalen welke vogels nu precies �nieuw�zijn. Er zijn immers vogels die overwinteren. De eerste vogels in maart die zingend zijn waargenomen mogen zeker gerekend worden tot nieuwe aankomst.

Fitis
Op 26 maart werden de eerste vogels gezien door Arie Dorsman bij de Hem, Schoonhoven.
Henk Gazan zag kort daarop en wel op de 29e een vogel zingen in het Stormpolderbos.
Fitissen komen doorgaans 2 � 3 weken nadat de Tjiftjaffen begonnen zijn met zingen.

Grauwe vliegenvanger
Op 15 mei werden door meerdere teams van de BBD vliegenvangers gezien. Het team van Harm Blom zag als eerste deze dag een vogel op de Kijfhoeksekade. De grauwe vliegenvanger is een soort die in de Krimpenerwaard wellicht iets onderteld wordt. Op boerenerven en ruige hoeken zal de soort zeker meer voorkomen.

Zomertortel
Op 17 april zagen Cor Oskam en Erik Kleyheeg een vogel vliegen langs de Buitenlanden te Ammerstol. Op 16 mei werd er een vogel gezien boven Krimpen a/d IJssel. De zomertortel wordt de laatste jaren steeds vaker gezien. De meeste waar-nemingen zijn toch van doortrekkende vogels langs de Lek.

Foto boven: Zomertortel, Arie Ouwerkerk

Wielewaal
Op 15 mei werden er tijdens de Big Birding Day door verschillende teams wielewalen gezien nabij de Kijfhoeksekade. Daar is wederom gebroed. Maar ook op andere plaatsen werden wielewalen gezien. Zoals op 12 mei in het Krimpenerhout, op 12 mei in het EZH bos en verschillende waarnemingen vanaf de Zaag.

Kneu
Op 24 maart werden de eerste vogels gezien in polder Beneden Haastrecht door Erik Kleyheeg. Op 30 maart werd de tweede waarneming gedaan door Cor Oskam bij het Willige Langerak. Doorgaans kunnen de eerste vogels gezien worden vanaf de eerste week van maart.

Kemphaan
Dit jaar werden eindelijk weer meer kemphanen waargenomen. De eerste waarneming was van een vogel op 22 februari in polder Hoek door H.Blom en A.Dorsman. Over deze waarneming kun je echter twijfelen of het geen overwinteraar is geweest. De tweede waarneming werd gedaan op 3 maart door Erik Kleyheeg in polder Beneden Haastrecht.

Zwarte ruiter
De enige vogel werd gezien op 25 april nabij het Doove Gat te Haastrecht door Cor Oskam. De zwarte ruiter is een soort die in de Krimpenerwaard zeer schaars doortrekt.

Regenwulp
Op 17 maart zag Arie Dorsman vier vogels in polder Bonrepas. Vele weken later zag Erik Kleyheeg een vogel in polder Beneden Haastrecht en wel op 11 april. De regenwulp word de laatste jaren altijd in de 3e week van maart gezien. Met name vogels die overvliegen worden waargenomen.

Groenpootruiter
Op 18 april zag Cor Oskam een vogel bij het Doove Gat te Haastrecht. Een week later zag Arie Ros een vogel nabij de vogelplas Middelblok op 24 april. De Groenpootruiter is een soort die in de Krimpenerwaard schaars vertegenwoordigd is. Doorgaans worden kleine aantallen aan de grond gezien.

Bosruiter
Op 27 april werd er een vogel gezien nabij polder Beneden Haastrecht door Erik Kleyheeg.
Een andere vogel werd gezien op 12 mei door Arie Ros in de polder Krimpen a/d Lek.
De Bosruiter is een schaarse doortrekker in onze polders. Goede gebieden voor deze soort ontbreken.

Witgat
De eerste witgat werd gezien door Arie Dorsman op 6 maart in polderHoek. De tweede waarneming was op 17 maart in het Loetbos door Arie Ros. De eerste waarneming betreft een nieuw record. Dat was 22 maart in het jaar 2000.

Oeverloper
Op 10 april zag Cor Oskam een vogel te Willige Langerak. Een andere vogel werd gezien in het Stormpolderbos door Henk Gazan. De Oeverloper is een algemene doortrekker in de Krimpenerwaard. Vele vogels worden gezien langs de rivieren, in het Krimpenerhout en op de Zaag.

Kluut
Door Cor Oskam werden vogels gezien op de Zaag op 21 februari. Peter Berger zag daar een vogel op 15 maart. Dit jaar werden meerdere waarnemingen gedaan. Zo kwamen er waarnemingen vanuit het Krimpenerhout, Lekdijk nabij Lekkerkerk en vanaf het Stormpoldervloedbos.

Lepelaar
Op 15 maart werd er door Arie Ros een vogel gezien te polder Hoek. In de weken daarop werden er steeds enkele gezien. Grote groepen kwamen zoals bekend uit de waarnemingsrubriek van de Waardvogel pas in de zomer. Soms wel van tientallen vogels. Dit betrof uiteraard najaarstrek. Wel waren in de zomermaanden meerdere vogels aanwezig rondom de vogelplas Middelblok.

Foto boven: Lepelaar, Arie Ouwerkerk

Dit jaar deden wel 20 leden mee aan het Fenologie en deze mensen wil ik hierbij bedanken voor het insturen van alle waarnemingen. Volgend jaar hoop ik weer vele formulieren te mogen ontvangen en dan zal er een uitgebreid verslag gemaakt worden over de trends in data.