Fenologie verslag van 2003

Harm Blom, vogelcoördinator

Het jaar 2003 was voor de vogelaars in de Krimpenerwaard een jaar om van te smullen! Er werden veel soorten gezien, soms in grote aantallen en daar zaten ook bijzondere soorten tussen. Deze waarnemingen werden dit jaar tevens nog nauwkeuriger en intensiever gehouden i.v.m. de RACE 2003 die werd georganiseerd door Arie Ros. Hierdoor deden ook meer mensen mee aan het fenologie onderzoek, wat weer leidde tot een mooi en duidelijk overzicht van de aankomstdatums van vele soorten in de Krimpenerwaard.

Het jaar 2003 was een warm jaar voor Nederlandse begrippen. Lange, warme en droge periodes volgden elkaar op en dit leidden tot tropische sferen in de polders. Zo werden er in Nederland soorten waargenomen die je eigenlijk in zuid-Spanje zou verwachten, zoals de blauwe rotslijster, bijeneter en vale gieren. Of dit ook te maken heeft met het warme weer kan ik niet zeggen, maar Nederland lijkt meer geschikt te worden voor de warmtelievende vogelsoorten. In de Krimpenerwaard werden leuke soorten gezien als kleine zilverreiger, wielewaal, bonte vliegenvangers en lepelaars. Dit was afgelopen zomer natuurlijk ook te merken aan de vlinder- en libellenwaarnemingen in de Krimpenerwaard. Ook zijn er soorten die aanmerkelijk vroeger werden waargenomen in de Krimpenerwaard, dan in de afgelopen jaren. De regenwulp, visdief, boerenzwaluw en spotvogel waren soorten die toch wel meerdere dagen vroeger aankwamen dan anders. Ik vraag me af of dat iets betekent. Er waren namelijk ook soorten die later werden waargenomen. Globaal bekeken blijkt in de afgelopen jaren wel dat het eerder warm is, deze perioden warmer en droger zijn en dat sommige soorten toch wel een veranderend patroon laten zien qua aankomstdatum en aantal.

Dit jaar hebben weer 20 mensen meegedaan met het Fenologie-onderzoek van de Natuur- en Vogelwerkgroep "de Krimpenerwaard". Het bijhouden van het fenologieformulier blijkt voor veel leden een leuke manier om voor zichzelf en de werkgroep duidelijk te krijgen wat het aankomstpatroon is van verschillende vogels. Om dit voor een ieder, deelnemer of niet, nog duidelijker weer te geven is een totaaloverzicht bijgevoegd van de aankomstdata van de Fenologiesoorten vanaf het jaar 1985 tot en met 2003! Deze lijst kan men gebruiken om te bepalen of een waargenomen soort vroeg of laat is en zo kan men voor zichzelf het aankomstpatroon enigszins bekijken voor de komende jaren.

Purpereiger (Ardea purperea)

De purperreiger is een soort die de vroegste datum ooit haalde. Op 23 maart werd er een vogel waargenomen in het Krimpenerhout. Vorig jaar was de aankomst datum 30 maart en de vroegste datum was 24 maart in 1996. De tweede datum dit jaar was eveneens 24 maart bij Schoonhoven.

Zomertaling (Anas ouerguedula)

De waarneming van drie zomertalingen op 27 februari was absoluut de vroegste waarneming ooit in de Krimpenerwaard. Erik Kleyheeg zag deze vogels in het Krimpenerhout. De vroegste datum was 5 maart in 1992. Op 3 maart werden 2 vogels waargenomen in polder Kadijk nabij Bergambacht.

Boomvalk (Falco subbuteo)

De boomvalk bleef dit jaar het normale patroon volgen en liet zich op 7 april voor het eerst zien in polder Middelblok. Pas op 15 april was de tweede waarneming van een vogel nabij Haastrecht. De spreiding van de waarnemingen liep door tot 10 mei.

Grutto (Limosa limosa)

Op 15 februari werden 5 vogels waargenomen op de Zaag. Deze datum is een gemiddelde datum wat betreft aankomstdata. Op de 16e werd een vogel ontdekt in het Opperduit en tot de 22e werd deze vogel door nog vier andere waarnemers genoteerd. De eerste grote groepen werden gemeld vanaf 25 februari zoals 25 vogels op de 25e bij de Surfplas.



Grutto    foto:Gert Blom

Tureluur ( Tringa totanus)

De tureluur werd weer opvallend vroeg gemeld. Op 9 februari werd een vogel waargenomen in polder Beneden Haastrecht. Gevolgd door een waarneming op 15 februari van een vogel in het Krimpenerhout. Dit is ook een datum wat ongeveer de gemiddelde aankomstdatum weergeeft van de tureluur. Er mag dus gesproken worden van een uitschieter.

Visdief (Sterna hirundo)

De waarneming van de visdief op 15 maart in polder Middelblok was opvallend vroeg te noemen. Doorgaans wordt deze soort pas rond 30 maart voor het eerst waargenomen. Eerdere vroege waarnemingen waren in 1997 op 10 maart en in 1993 op 14 maart.

Zwarte stern (Chlidonius niger)

Op 15 april werden op twee afzonderlijke plaatsen zwarte sterns gezien. Leen den Hartog zag 8 vogels bij Ouderkerk a/d IJssel en Rinus Anker zag 2 vogels in Achterbroek. Grote aantallen werden dit jaar niet genoteerd in de Krimpenerwaard wat doorgaans het broedgebied vormt voor wel zo'n 100 paren van deze prachtige vogel.

Boerenzwaluw (Hirundo rustica)

Op 5 maart werd een vroege vogel gezien nabij Gouderak en pas op 24 maart werd de volgende vogel gezien nabij Krimpen a/d Lek. De gemiddelde aankomstdata liggen in de 3e en 4e week van maart.

Gele kwikstaart (Motacilla f. flava)

De gele kwikstaarten waren dit jaar in grotere aantallen waar te nemen dan in de voorgaande jaren. Dit kwam mede door een aanhoudende oostenwind gedurende de trektijd van deze kwikstaart. De eerste waarneming werd gedaan op 15 maart in Krimpen a/d Lek en de 2e waarneming werd gedaan op 24 maart nabij Krimpen a/d Lek.

Nachtegaal (Luscinia megarhynchos)

Dit jaar is er geen waarneming gedaan van een nachtegaal in de Krimpenerwaard. Meestal zijn er wel vogels te horen op de Zaag of nabij het Stormpoldervloedbos. Goede plekken zijn op de Zaag nabij de woningen rondom de autosloperij en nabij de wandelkade richting de Maas.

Blauwborst (Luscinia svecica)

De eerste vogel werd waargenomen op 15 maart in het Krimpenerhout. Leuk om te zien was dat alle waarnemingen van de blauwborst vanuit dit gebied kwamen. De grootste aantallen werden gemeld op 29 maart van wel 6 a 7 vogels. Ook op de Zaag zijn er broedgevallen van de blauwborst

Zwarte roodstaart (Phoenicursus ochruros)

Op 8 maart werd de eerste waarneming gedaan van een vogel in polder Beneden Haastrecht. Op 31 maart werd er een vogel gezien op de Stormpolder te Krimpen a/d IJssel.

Gekraagde roodstaart ( Phoenicursus phoenicursus)

Een ruime week eerder dan vorig jaar werd de eerste vogel waargenomen op 17 april in polder Schuwacht door Leen van Ree. Of deze in een mistnet hing of zingend boven in een berk zat werd niet gemeld, maar leuk is het wel. Dit mede omdat er doorgaans alleen waarnemingen worden gedaan van deze soort op de Zaag.

Rietzanger (Acrocephalus schoenobaenus)

Vorig jaar werd de eerste rietzanger gezien op 28 maart en zo ook dit jaar. In het Krimpenerhout werden 4 vogels waargenomen en door een andere waarnemer ��n vogel. Dit gebied begint uitstekend geschikt te worden voor moerasvogels zoals rietzanger, blauwborst en rietgors.

Spotvogel (Hippolais icterina)

De spotvogel komt gemiddeld aan in de laatste week van april en de eerste week van mei. Dit jaar werd de eerste vogel al gezien op 12 april in het Krimpenerhout. Leuk was dat deze waarneming werd gedaan door leden van de vogelcursus nvwk. Door deze cursusgroep werd tevens een gezamenlijke Fenologie lijst bijgehouden.

Grasmus (Sylvia communis)

Het beste gebied voor de grasmus is het Krimpenerhout en ook dit jaar kwamen bijna alle waarnemingen uit dit gebied. Ook werden waarnemingen gedaan op de Zaag en in het Doove gat te Haastrecht. De vroegste datum dit jaar was op 17 april in het Krimpenerhout.

Tjiftjaf (Phylloscopus collibita)

Van de tjiftjaf werden twee waarnemingen ingezonden die als winter waarneming gehanteerd mogen worden. Op 19 januari en op 6 februari werden tjiftjaffen gezien maar de eerste echte voorjaarswaarneming was 5 maart van twee vogels in het Bonrepas.

Grauwe vliegenvanger (Muscicapa striata)

Op 22 april werd een vogel gezien in het Bonrepas. De eerstvolgende waarneming was op 6 mei van een vogel in polder Beneden Haastrecht. De grauwe vliegenvanger is een soort die waarschijnlijk meer voorkomt dan blijkt uit de ingezonden waarnemingen. De vogel is, ondanks de jachtmethode, een heimelijke vogel die zich gemakkelijk over het hoofd laat zien.



Grauwe vliegenvanger    foto:Erik Kleyheeg

Bonte Vliegenvanger (Ficedula hypoleuca)

Dit jaar werden er zowaar twee voorjaarswaar-nemingen gedaan in de Krimpenerwaard. Op 15 april werd er een vogel gezien nabij Schoonhoven en op 21 april werd er een vogel gevangen en geringd in polder Schuwacht. Leuk was dat er in het najaar ook waarnemingen zijn gedaan van bonte vliegenvangers. Elk jaar blijft het bij enkele doortrekkers.

Wielewaal (Oriolus oriolus)

Werd er vorig jaar nog gesproken van een vermoedelijk broedgeval in de Kwakels, dit jaar werd dat bevestigd door de vondst van het nest. Een prachtige man zat in het nest en kon zo de twijfels wegnemen. Door meerdere waarnemers zijn de vogels gezien en de eerste keer was op 30 mei.

Zomertortel (Streptopelia turtur)

De waarneming van 3 vogels in Achterbroek vliegend op 20 februari moet haast wel slaan op Turkse tortels. Op 15 juni werd een aannemelijker waarneming gedaan van een vogel bij de Zaag. Elk jaar worden enkele zomertortels gezien in de Krimpenerwaard.

Lepelaar (Platalea leucorodia)

Dit jaar werden er maar liefst 6 waarnemingen doorgestuurd van de lepelaar. De eerste werd gezien op 7 maart nabij Haastrecht en op 16 april werd de 2e waarneming gedaan in het Krimpener-hout. Leuk was dat er op de Big Birding Day van 10 mei door twee teams Lepelaars werden gezien.

Kemphaan (Philomachus pugnax)

Op 23 februari werden de eerste vogels waar-genomen in polder Beneden Haastrecht. De eerst-volgende waarneming was die van een vogel op 1 maart bij de Graafkade. Kemphanen zijn vaak vanaf vroeg in het voorjaar te zien. Kijk vooral de bemeste, vernatte en verstoorde graspercelen af. Hier zijn vaak tot in mei vogels op te zien.

Groenpootruiter (Tringa nebularia)

De eerste 3 vogels werden gezien op 16 april in het Krimpenerhout en werden gevolgd door waarnemingen op 21 april in polder Beneden Haastrecht en van een vogel in polder Schuwacht.

Harm Blom